ربیع ابن خُثَیم، مشهور به خواجه ربیع، از طایفه بنى اسد و ساکن کوفه، از زمره زهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین ( کسانى که صحابه پیامبر را درک کرده اند ) همچنین از یاران و سرداران حضرت على علیه السلام بوده است.
وى ضمن ارادت به حضرت على علیه السلام ظاهراً از خویشان معاویة بن ابوسفیان هم بوده است، بنابراین در سالهاى پایانى خلافت حضرت على علیه السلام و بروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دورى از نزاع طرفین عراق را به قصد ایران و خراسان ترک کرده است.
خواجه ربیع در سالهاى پایانى عمر ساکن شهر نوغان ( مرکز ولایت توس در آن زمان ) شده، و بالاخره در سال ۶۳ قمرى یا به روایتى ضعیف در سال ۶۱ درگذشته و در یک فرسنگى شمال نوغان، که اینک مزار اوست، مدفون شده است.
با توجه به زمان درگذشت خواجه ربیع ، وى از زمره قدیمىترین رجال مدفون در پیرامون شهر کنونى مشهد است. مدفن او طى چهارده قرن گذشته همواره محلى شناخته شده و محترم و زیارتگاه عموم مسلمانان، اعم از شیعه و سنى بوده است.
مشهور است که حضرت رضا علیه السلام هنگام سفر به خراسان در سالهاى ۲۰۰ تا ۲۰۳ قمرى قبر خواجه را زیارت کرده است.
آرامگاه خواجه ربیع بنایی زیبا و باشکوه از دوران صفویه که به توصیه شیخ بهایی و توسط شاه عباس صفوی ساخته شده است.این بنا در باغی وسیع و باصفا در بخش شمال شهر مشهد قرار دارد.
طرح آرامگاه خواجه ربیع از نمای بیرونی هشت ضلعی و در درون، چهار ایوانی است. بالای بنا، گنبد فیروزه ای رنگ قرار گرفته است که ارتفاع آن تا کف ۱۸ متر می باشد.
خواجه ربیع با گنبد پوشیده از کاشی های زیبای فیروزه ای و درون بنا هم به نقاشی های طلایی رنگ مزین شده است.
نکته قابل توجه در مورد خواجه ربیع این است که نقل شده، بنای معروف تاج محل هند که یکی از عجایب هفتگانه جهان است با الهام از این آرامگاه ساخته شده است.
