۲۳ بهمن ۱۳۹۸
مسجد شاه یا مسجد 72 تن

مسجد شاه یا مسجد 72 تن مسجد 72 تن یا مسجد شاه

مسجد شاه که به نام مسجد هفتاد و دو تن یا مقبره ی امیر غیاث الدین ملکشاه در شهر مشهد قرار دارد .امیر غیاث الدین ملکشاه از امرای مهم دربار تیمور گورکانی بود و در زمان شاهرخ تا پایان عمر حکمران ایالت خوارزم و توابع بود. ایشان در سال ۸۲۹ در خوارزم وفات یافت و جسد وی را به این مکان منتقل و در مقبره ای که خود ساخته بود دفن کردند.این بنا از آثار قرن نهم هجری قمری است.

این مقبره در دوران معاصر به مسجد شاه معروف شده است. اما عده ای از جمله  عبد الحمید مولوی، مسجد بودن این بنا را رد کرده و آن را مقبره دانسته اند. از جمله دلایل این ادعا: اختلاف محور بنا با جهت قبله، نبود محراب در بنا، وجود رواقهای پیرامون گنبدخانه، نداشتن طرح متداول مسجد، مضامین اشعار کتیبه ها، وجود سرداب در زیر گنبدخانه و مزارهای موجود در آن می باشد.

فضای مسجد شاه مشتمل بر گنبد دوپوش، دو مناره و ایوان اصلی ورودی بوده و چهار ایوانچه به حالت تقارن که در طرفین ایوان اصلی قرار گرفته و به درون بنا راه می‌یابد، است. براساس کتیبه موجود، این بنا در سال ۸۵۵ هجری قمری، تزئین، کاشی‌کاری و یا مرمت شده و در دوره‌های بعد به مسجد شهرت یافته است.

داخل مقبره کاشی‌‌کاری بسیار نفیسی دارد. تمام ازاره مقبره به ارتفاع ۴۵/۱ متر، دارای کاشی مسدس سبز سیر شفاف است و وسط هر مسدس، نقشی با زر طرح شده و کلمه «علی» را با زر سه بار تکرار کرده‌اند. در بالای ازاره مزبور، کتیبه‌ای سرتاسری به عرض ۲۴ سانتی‌متر است که از نظر کاشی کاری، خط و همچنین تزیینات نقاشی زرنگاری ، از شاهکارهای هنر عهد تیموری به شمار می‌رود. زمینه کاشی، سبز سیر و خط آن ثلث با کاشی تغاری سیر شفاف و عسلی است. گنبد مقبره، با طرح متناسب و رو کار کاشی فیروزه‌ای ساخته شده و در ساقه آن با خط کوفی درشت، جمله «البقا لله» تکرار شده است.

این بنا در تیرماه ۱۳۱۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ارسال نظرات | انتقادات | پیشنهادات